W Ukrainie sprawa Orderu Orła Białego nie jest postrzegana jako zwykła decyzja odznaczeniowa.
Dla wielu komentatorów to bolesny gest symboliczny, odebrany jako uderzenie w godność prezydenta państwa walczącego z rosyjską agresją.
Order był traktowany jako wyraz uznania nie tylko dla Wołodymyra Zełenskiego, ale także dla narodu ukraińskiego i jego armii.
Jednocześnie ujawnia się tu zasadniczy problem. To, co część Ukraińców postrzega jako symbol walki z Moskwą, dla wielu Polaków pozostaje związane z pamięcią o zbrodniach UPA i Wołyniu.
Dlatego spór jest tak trudny. Ukraina patrzy na niego przez pryzmat wojny i obrony państwa, Polska przez pryzmat pamięci historycznej i szacunku dla ofiar.
Najbardziej niepokojące jest jednak to, że napięcia między Warszawą a Kijowem stają się paliwem dla rosyjskiej propagandy. Moskwa nie musi ich tworzyć — wystarczy, że je wykorzystuje.
Polska nie może wyrzec się pamięci, a Ukraina nie może ignorować polskiej wrażliwości. W tej sprawie chodzi już nie tylko o Order.
Chodzi o to, czy historia stanie się drogą do prawdy, czy narzędziem osłabiania wspólnego bezpieczeństwa.
Zrzeczenie się Orderów Orła Białego przez byłych prezydentów Ukrainy — Leonida Kuczmę, Wiktora Juszczenkę i Petra Poroszenkę — pokazuje, że mamy do czynienia nie tylko ze sporem o odznaczenie, ale z poważnym kryzysem symboli w relacjach polsko-ukraińskich.Order Orła Białego jest najwyższym odznaczeniem Rzeczypospolitej Polskiej. Jego nadanie, odebranie lub zwrot nigdy nie są zwykłym gestem administracyjnym. To decyzje o znaczeniu państwowym, historycznym i moralnym.Polska ma prawo i obowiązek bronić prawdy historycznej, pamięci o ofiarach oraz godności własnych symboli.Ukraina, walcząca dziś z rosyjską agresją, odbiera jednak te decyzje także przez pryzmat wojny, ofiary i potrzeby zachowania jedności wobec agresora.Dlatego ta sytuacja wymaga szczególnej rozwagi. Nie wolno lekceważyć polskiej pamięci historycznej, ale nie wolno też dopuścić, aby spór o symbole stał się trwałym pęknięciem między narodami, których bezpieczeństwo jest dziś strategicznie powiązane.
Prawda historyczna zobowiązuje.�Symbole państwowe zobowiązują.�Bezpieczeństwo Polski również zobowiązuje.Order Orła Białego jest najwyższym odznaczeniem Rzeczypospolitej Polskiej i należy do najważniejszych symboli państwa, pamięci, wdzięczności oraz szczególnego uznania.Historia Orderu nadanego Prezydentowi Ukrainy Wołodymyrowi Zełenskiemu pokazuje, jak wielkie znaczenie mają gesty państwowe w relacjach międzynarodowych.W 2023 roku odznaczenie było wyrazem uznania dla postawy Ukrainy, jej przywództwa oraz narodu walczącego z rosyjską agresją.Decyzja o odebraniu Orderu, ogłoszona w 2026 roku, została uzasadniona kwestiami pamięci historycznej i szacunku dla wartości, które dla Rzeczypospolitej pozostają fundamentalne.To wydarzenie należy oceniać z powagą i odpowiedzialnością. W relacjach polsko-ukraińskich potrzebne są jednocześnie: prawda historyczna, szacunek dla ofiar, obrona polskiej pamięci oraz świadomość strategicznego znaczenia współpracy wobec rosyjskiej agresji.Symbole państwowe zobowiązują.Pamięć historyczna zobowiązuje.Bezpieczeństwo Polski również zobowiązuje.